"การไม่กล่าวร้าย คือ ไม่พูดให้ร้ายคนอื่น หรือไม่พูดตำหนินินทาว่าร้ายให้คนอื่นอย่างคะนองปาก จนได้รับความเสียหาย ไม่พูดส่อเสียดให้คนอื่นได้รับความเดือดร้อน จงรู้จักสำรวมในคำพูด จงพูดแบบมีเหตุผล จงพูดให้น่าเชื่อถือ ดังโอวาทที่พระพุทธองค์ทรงประทานไว้ในวันมาฆบูชา"

วันมาฆบูชาใกล้เข้ามาถึงแล้วครับ ในวันนี้ถือว่าเป็นวันสำคัญยิ่งทางพระพุทธศาสนา ถือว่าเป็นวันที่พระพุทธองค์ทรงสอนพระสงฆ์อรหันตสาวก ที่มาประชุมกันโดยมิได้นัดหมาย จำนวน ๑,๒๕๐ รูป และพระพุทธองค์ทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์แก่พระสงฆ์อรหันตสาวกทั้งนั้น

ใจความสำคัญที่พระพุทธองค์ทรงประทานพระโอวาท คือ สอนให้ละความชั่ว สอนให้ทำความดี และจงทำจิตใจให้ผ่องใสบริสุทธิ์ และทรงประทานโอวาทอีก ๕ ประการ คือ

 ๑.การไม่กล่าวร้ายใคร คือ ไม่พูดให้ร้ายคนอื่นด้วยเรื่องที่ไม่จริง ไม่กุเรื่องขึ้นมาพูดให้คนอื่นได้รับความเสียหาย ไม่พูดตำหนินินทาว่าร้าย ให้สำรวมในคำพูด พูดในสิ่งที่สร้างสรรค์ พูดในสิ่งที่เป็นประโยชน์มีสาระแก่นสาร พูดแบบมีเหตุมีผล จงพูดให้ฟังแล้วสบายหู ดังโบราณท่านว่า "พูดดีเป็นศรีแก่ปาก พูดมากปากเป็นสี พูดดีมีคนเขาเมตตา จะพูดจาจงพิเคราะห์ให้เหมาะความ" เราเป็นชาวพุทธต้องพูดดีมีศีลสัตย์ ดังพุทธสุภาษิตที่ว่า "สัจจัง เว อมตา วาจา คำพูดที่เป็นความจริง เป็นวาจาที่ไม่ตาย" อภูตวาที นิริยัง อุเปติ คนพูดไม่จริงย่อมเข้าถึงนรก"

๒.การไม่ทำร้ายใคร คือ ไม่เบียดเบียนคนอื่นทางกาย ทางวาจา ทางใจ หรือไปตบตี ไปลักขโมย ไม่ไปฆ่าคนอื่น สัตว์อื่น

๓.ความสำรวมในศีลทั้งหลาย พระสงฆ์ศีล ๒๒๗ สามเณรศีล ๑๐ สำหรับฆราวาสทั่วไป ศีล ๕ ศีล ๘ สมาทานแล้วพึงรักษา พึงปฏิบัติ 

๔.การเป็นผู้รู้จักประมาณในการบริโภค (กิน) อาหาร คือ กินเพื่ออย่างพอดี กินเพื่อประทังชีวิตให้อยู่ได้ กินเพื่ออยู่ มิใช่อยู่เพื่อกิน

๕.การรู้จักที่นั่ง ที่นอนอันสงัด คือ รู้จักเข้าวัดฟังธรรมจำศีล หาที่สงบในการพักจิตใจ ไม่หรูหราฟู่ฟ่า ให้พอดี นั่งให้เป็นสุข คือ นั่งสมาธิภาวนา นอนให้เป็นสุข คือ นอนทำสมาธิภาวนาให้หลับไปกับคำบริกรรม "พุทโธ"

นี้แลเป็นโอวาทที่องค์สมเด็จพระบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้า  ทรงประทานแก่พุทธศาสนิกชน ในวันมาฆบูชา

ปัญญาวชิร